Poreklo Vlaha, istorija i geografski položaj

Pre nego što su Rimljani počeli još u II veku pre nove ere da osvajaju Balkan,(146.g. pre nove ere su Makedonija i Grčka već bile rimske provincije), na današnjim teritorijama istočne Srbije prostirale su se Mezija i Trakija čije je stanovništvo (mešana plemena) govorili nekom mešavinom azijsko-evropskog jezika, gde je bilo i pojmova iz latinskog i germanskog jezika. Severno, odvojena Dunavom, prostirala se Dakija. Tračani su narod indoevropskog porekla. Pretpostavlja se da već tokom neolita otpočinje formiranje Tračana (kulture Karanovo, Veselinovo, Marica, Gumelnica). Prvi pisani izvor u kome se spominje Trakija (tre – ke – wi – ja) jesu mikenske tablice ispisane linearnim pismom B ( XIV – XIII vek pre nove ere). Najranije podatke o Trčanima daje Homer (VII veku pre nove ere). Po Ilijadi, Tračani su se u trojanskom ratu borili na strani Trojanaca, protiv Grka, a njihov najveći junak bio je Res. Rimljani polako ali sigurno osvajaju Trakiju i Meziju, a 106. godine nove ere car Trajan, nakon drugog Dačkog rata, osvaja celu Dakiju proslavivši se pobedom nad kraljem Decebalusom. Ta nova rimska provincija zahvatala je prostor između Tise i Dnjestra, Dunava i Karpata. Na mesto istrebljenog, deportovanog i odbeglog stanovništva car Trajan je naselio koloniste iz prostranih delova Rimskog carstva. Sprovodi se romanizacija stanovništva i uvodi se rimska kultura. Latinski jezik postaje osnovni jezik. Sve do epohe Marka Aurelija, Dakiju nisu ugrožavali drugi varvari. Do velikog iskušenja je došlo 235. godine, kada su se varvari okupili radi napada. Kada su oni napali 238. godine, Dakiju su potresali ratovi sve dok Aurelijan nije odlučio da evakuiše Dakiju 271. godine. Pod pritiskom i najezdom germanskih Gota, 272. godine, Rimljani i deo stanovništva napuštaju teritorije Dakije i naseljavaju se južno i istočno od Dunava (deo današnje Srbije i severna Bugarska). Ipak veliki deo stanovništva ostaje u Dakiji, Trakiji i Meziji gde je ipak uspevalo da sačuva do današnjeg dana tradiciju, kulturu i jezik.

U V veku nove ere, u Dakiju su počeli, zajedno sa najezdom Avara, da prodiru Južni Sloveni. Stanovništvo koje je bilo nastanjeno južno i istočno od Dunava i koje se uglavnom bavilo zemljoradnjom, napušta svoje obradivo zemljište i povlači se u brdovite predele širom Balkana, gde se, da bi opstalo, dalje bavi stočarstvom. Srpska plemena nazivaju starosedeoce Vlasima koje i Grci takođe tako nazivaju, a predeo od Dunava pa sve do Karpata Grci nazivaju Vlaška.

1
Najranija pisana pomena o Vlasima su od grčkih istoričara, na primer Ane Komnene, kćeri vizantijskog cara Aleksisa. Ona je pisala u XII – XIII veku. Vlahe opširnije opisuje grčki (vizantijski) general Tzimisches u X veku. I Komnena i Tzimisches govore o velikoj i maloj Vlahiji (Megalovlahia, Microvlahia). Interesantno je da na svom jeziku, govoreći među sobom, Vlasi se nikada nisu zvali “Vlasi” nego su koristili neku varijantu “Romana”. Ne zna se sigurno odakle naziv “Vlah”. Ali je sigurno da su Ostrogoti i Vizigoti prošli i živeli na Balkanu od oko 200.godine do 500. godine naše ere. Pretpostavlja se da su oni dali starosedeocima Balkana naziv sličan “Welsch”-u. To znači “Rimljanin” (a ne stočar!).

Postoji mišljenje da je ime “Vlah” izvedeno iz gotskog i originalno je značilo “stranac”, a kasnije “onaj koji se izražava na latinskom”. Kada su Sloveni (ne samo Srbi) stali preći Dunav ka jugu (početkom 580. godine naše ere) oni su najverovatnije preuzeli Ostrogotski naziv “Welsch” i promenili ga prema slovenskom sluhu na “Vlah”, “Valah” ili “Voloh”. Od oko 1200. godine svi narodi oko Vlaških zona su prihvatili naziv sa korenom “Vlah” ili u slučaju Mađara “Olah”. Kada su Vlaške države osvojile nezavisnost (od Turaka, Mađara, Rusa), one su tražile da im se latinsko poreklo prizna nazivom Romania. Rumuni su to očigledno uspeli, ali su nažalost zaboravili da su prvo bili Vlasi.

Prve Vlaške kneževine se javljaju u XIII veku kada se veliki deo Vlaha oslobađa Mađarske okupacije. Pred kraj XVIII veka vlaški grad Moskopole (Voskopoje), u sadašnjoj Albaniji, ponosio se sa svoje 22 crkve, akademijom, štamparijom, i stanovništvom od oko 60.000. U to vreme su objavljeni i prvi vlaški rečnici, gramatike i bukvari. Međutim, 1788. godine Ali Paša Tepelena uništio je ovaj napredni vlaški grad. Do sredine XIX veka vlaške zajednice uspostavile su svoje škole i crkve i uživale su potpunu podršku vlasti. Komunistički režimi koji su kasnije došli na vlast širom Balkana, zatvorili su sve vlaške škole i ustanove.

2

“Vlasi nisu Rimljani, niti Grci, a ni Turci dok Slovenima ponajmanje mogu pripadati. Vlasi su potomci Ilira koji su prostor Srbije naseljavali još u kameno doba”, tvrdi Branislav-Bata Paunović, autor knjige ‘Vlasi kroz vekove”. “Između ova dva naroda postoje brojne istorijske sličnosti” – kaže Bratislav, rodom iz sela Bratinac kod Ćuprije.”To je pre svega vlaška narodna nošnja, način sahranjivanja pokojnika, pronađene arheološke iskopine, način vlaškog života i običaja, vlaški jezik koji ima u sebi romanskih i slovenskih primesa ali je u suštini specifičan i svojstven samo Vlasima. Višegodišnjim istraživanjem došao sam do činjenice da su Vlasi narod koji je naseljavao Balkansko poluostrvo pre svih drugih naroda, drugi su se kasnije doselili na ovo područje. Uz to, Vlahe istorija nije zabeležila ni na jednom drugom mestu osim na Balkanu, u Srbiji i Rumuniji.” – dodaje.

Advertisements

2 thoughts on “Poreklo Vlaha, istorija i geografski položaj

  1. Poštovana,
    ovi tekstovi su puni netačnih istorijskih podataka. Na primer, pišete da je car Trajan zauzeo Dakiju 106. godine PRE Nove ere, što je netačno , jer radi se o istoj godini, ali Nove ere. Trajan nije zauzeo celu Dakiju samo samo 14 % teritorije Dakije. Ana Konina nije bila grčki istoričar! itd.itd ….. No, jasno je da ni ovi tkstovi nisu Vaši, te da ste u obavezi da navadete izvor odakle ste tekstove koristili, po Zakonu o autorskim pravima Republike Srbije!
    Pozdrav

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s